Solar Eclipse 12 August: 12 ਅਗਸਤ 2026 ਨੂੰ ਲੱਗੇਗਾ ਸਾਲ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣ- ਦਿਨ ਹੋਵੇਗਾ ਇਤਿਹਾਸਕ, ਅਸਮਾਨ ‘ਚ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਣਗੇ 3 ਅਦਭੁਤ ਨਜ਼ਾਰੇ- ਪੂਰਨ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣ, 6 ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੀ ਪਰੇਡ ਤੇ ਉਲਕਾ ਵਰਖਾ
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 9 ਅਗਸਤ 2026 (Solar Eclipse 12 August) – ਬੁੱਧਵਾਰ, 12 ਅਗਸਤ 2026 ਦਾ ਦਿਨ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਖਗੋਲ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਬੇਹੱਦ ਖਾਸ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਹੋਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਕਈ ਅਜਿਹੀਆਂ ਦੁਰਲੱਭ ਖਗੋਲੀ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਣਗੀਆਂ, ਜੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਹੀ ਵਾਪਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਤੜਕੇ ਸਵੇਰੇ-ਸਵੇਰੇ ਜਿੱਥੇ ਛੇ ਵੱਡੇ ਗ੍ਰਹਿ ਬੁੱਧ (Mercury), ਮੰਗਲ (Mars), ਬ੍ਰਹਿਸਪਤੀ (Jupiter), ਸ਼ਨੀ (Saturn), ਯੂਰੇਨਸ (Uranus) ਅਤੇ ਨੇਪਚਿਊਨ (Neptune) ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਕਤਾਰ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਉਣਗੇ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਦਿਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੂਰਨ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣ (Total Solar Eclipse) ਦਾ ਅਦਭੁਤ ਨਜ਼ਾਰਾ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗਾ। ਇੰਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਰਾਤ ਦੇ ਗੂੜ੍ਹੇ ਹਨ੍ਹੇਰੇ ਵਿੱਚ ‘ਪਰਸਿਡ ਉਲਕਾ ਵਰਖਾ’ (Perseid Meteor Shower) ਆਪਣੇ ਸਿਖਰ ‘ਤੇ ਹੋਵੇਗੀ। ਮੱਸਿਆ (ਨਵੇਂ ਚੰਦਰਮਾ) ਦੇ ਹਨ੍ਹੇਰੇ ਕਾਰਨ ਇਸ ਉਲਕਾ ਵਰਖਾ ਯਾਨੀ “ਟੁੱਟਦੇ ਤਾਰਿਆਂ” ਦੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਦੇਖਣਾ ਹੋਰ ਵੀ ਆਸਾਨ ਅਤੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ, 12 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 45 ਤੋਂ 75 ਮਿੰਟ ਪਹਿਲਾਂ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਛੇ ਗ੍ਰਹਿ ਇੱਕ ਲਾਈਨ ਵਿੱਚ ਇਕਸਾਰ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣਗੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਛੇ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮੰਗਲ, ਬ੍ਰਹਿਸਪਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਨੀ ਗ੍ਰਹਿ ਨੂੰ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਕਿਸੇ ਦੂਰਬੀਨ ਜਾਂ ਖਾਸ ਯੰਤਰ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਤੋਂ ਨੰਗੀ ਅੱਖ ਨਾਲ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ ਅਤੇ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾ ਸਕੇਗਾ।
ਕਿੱਥੇ-ਕਿੱਥੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗਾ ਪੂਰਨ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣ?
12 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਲੱਗਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣ ਸਾਲ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੂਰਨ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਉੱਤਰੀ ਰੂਸ, ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ, ਆਈਸਲੈਂਡ, ਸਪੇਨ ਅਤੇ ਪੁਰਤਗਾਲ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਸਪੇਨ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਹਿਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦਿਨ ਵੇਲੇ ਹੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਨ੍ਹੇਰਾ ਛਾ ਜਾਣ ਵਰਗਾ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ।
ਪੂਰਨ ਗ੍ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਗਾਂ, ਕੈਨੇਡਾ, ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਦੇ ਕਈ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਸ਼ਕ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣ (Partial Solar Eclipse) ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਖਾਸ ਸਥਾਨਾਂ ‘ਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਸੂਰਜ ਦੇ 90 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਢੱਕ ਲਵੇਗਾ। ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਭੂਮੀ ਯੂਰਪ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਜ਼ਾਰਾ ਹੋਰ ਵੀ ਮਨਮੋਹਕ ਹੋਵੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉੱਥੇ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਸਮੇਂ ਗ੍ਰਹਿਣ ਲੱਗੇਗਾ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਡੁੱਬਦਾ ਹੋਇਆ ਸੂਰਜ ਵੀ ਅੰਸ਼ਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਹਿਣ ਦੇ ਛਾਂ ਹੇਠ ਹੀ ਅਸਤ ਹੋਵੇਗਾ।
ਗ੍ਰਹਿਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ‘ਚ ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ
ਭਾਰਤੀ ਸਮੇਂ (IST) ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣ 12 ਅਗਸਤ ਦੀ ਰਾਤ ਕਰੀਬ 9:05 ਵਜੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਵੇਗਾ। ਪੂਰਨ ਗ੍ਰਹਿਣ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਰਾਤ 10:29 ਵਜੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ 11:17 ਵਜੇ ਆਪਣੇ ਮੱਧ ਸਿਖਰ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚੇਗੀ ਅਤੇ ਰਾਤ 12:05 ਵਜੇ ਪੂਰਨ ਗ੍ਰਹਿਣ ਸਮਾਪਤ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗ੍ਰਹਿਣ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਅਵਸਥਾ 13 ਅਗਸਤ ਦੀ ਰਾਤ 1:29 ਵਜੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਤਮ ਹੋਵੇਗੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਮਾਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਾਤ ਦਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦੇਵੇਗਾ।
ਕਿਉਂ ਅਤੇ ਕਦੋਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣ?
ਵਿਗਿਆਨਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ, ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣ ਇੱਕ ਖਗੋਲੀ ਸਥਿਤੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਚੰਦਰਮਾ ਘੁੰਮਦੇ ਹੋਏ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਵਿਚਕਾਰ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਚੰਦਰਮਾ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਧਰਤੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਰੋਕ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਚੰਦਰਮਾ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਢੱਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ‘ਪੂਰਨ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਦੇ ਉਸ ਹਿੱਸੇ ‘ਤੇ ਦਿਨ ਵੇਲੇ ਵੀ ਰਾਤ ਵਰਗਾ ਹਨ੍ਹੇਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 12 ਅਗਸਤ 2026 ਦਾ ਦਿਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਅਦਭੁਤ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਇੱਕੋ ਦਿਨ ਮੇਲ ਖਾਣ ਕਾਰਨ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸੁਨਹਿਰੀ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੋਵੇਗਾ।
