Global Warning: ਭਾਰਤ ਸਮੇਤ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ‘ਚ ਸੋਕੇ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ!
ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਗਰਮ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਾਣੀ; ਜੂਨ ਤੋਂ ਅਗਸਤ ਦਰਮਿਆਨ ‘ਅਲ-ਨੀਨੋ’ ਬਣਨ ਦੀ 80% ਸ਼ੰਕਾ
ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ (UN) ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ: ਗਲੋਬਲ ਤਾਪਮਾਨ ਅਤੇ ਬਾਰਸ਼ ਦਾ ਪੈਟਰਨ ਬਦਲਣ ਨਾਲ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਤੇ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਤਹਿਸ-ਨਹਿਸ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 4 ਜੂਨ ਨੂੰ ਕੇਰਲ ਪਹੁੰਚੇਗਾ ਮਾਨਸੂਨ; ਆਈ.ਓ.ਡੀ. (IOD) ਅਤੇ ਐਮ.ਜੇ.ਓ. (MJO) ਸਿਸਟਮ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ ਮੁਕਤੀਦਾਤਾ
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ/ਜਨੇਵਾ:
ਭਾਰਤੀ ਮੌਸਮ ਵਿਭਾਗ (IMD) ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਵਿਸ਼ਵ ਮੌਸਮ ਵਿਗਿਆਨ ਸੰਗਠਨ (WMO) ਨੇ ਵੀ ਗਲੋਬਲ ਜਲਵਾਯੂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਚੇਤਾਵਨੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਡਬਲਯੂ.ਐਮ.ਓ. ਨੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ‘ਅਲ-ਨੀਨੋ’ (El Nino) ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮੌਸਮੀ ਬਦਲਾਅ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਅਤੇ ਬਾਰਸ਼ ਦੇ ਪੈਟਰਨ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਦਲਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਪੂਰਵ-ਅਨੁਮਾਨ ਮਾਡਲਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਸਾਲ 2026 ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਅਲ-ਨੀਨੋ ਆਮ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ, ਬਲਕਿ ਇਸ ਦੇ ‘ਦਰਮਿਆਨੇ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਮਜ਼ਬੂਤ’ ਹੋਣ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤ ਸਮੇਤ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸੋਕੇ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਮੰਡਰਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਭੂ-ਮੱਧ ਰੇਖਾਵੀਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਅਸਾਧਾਰਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗਰਮ ਹੋਣਾ ਇਸ ਸੰਕਟ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ (UN) ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਜਨਰਲ ਐਂਟੋਨੀਓ ਗੁਟੇਰੇਸ ਨੇ ਇੱਕ ਵੀਡੀਓ ਬਿਆਨ ਜਾਰੀ ਕਰਦਿਆਂ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਅਲ-ਨੀਨੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਗਰਮ ਹੋ ਰਹੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਘਿਓ ਪਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰੇਗਾ।
ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬੇਹੱਦ ਗੰਭੀਰ ਹੋਣਗੇ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਸਰਹੱਦਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਗਲੋਬਲ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ, ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਤਹਿਸ-ਨਹਿਸ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਮੌਸਮ ਏਜੰਸੀ ਮੁਤਾਬਕ ਜੂਨ ਤੋਂ ਅਗਸਤ ਦਰਮਿਆਨ ਅਲ-ਨੀਨੋ ਬਣਨ ਦੀ ਸ਼ੰਕਾ 80% ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਨਵੰਬਰ ਤੱਕ ਇਸ ਦੇ 90% ਜਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਣੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।
ਮੌਸਮ ਵਿਭਾਗ ਮੁਤਾਬਕ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਾਨਸੂਨ ਦੌਰਾਨ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਬਾਰਸ਼ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਮਾਨਸੂਨ ਇਸ ਵਾਰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਦੇਰੀ ਨਾਲ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ 4 ਜੂਨ ਤੱਕ ਕੇਰਲ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇਹ 1 ਜੂਨ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਕੇਰਲ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀਕੂਲ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 2 ਐਕਟਿਵ ਗਲੋਬਲ ਸਿਸਟਮ ਇੰਡੀਅਨ ਓਸ਼ਨ ਡਾਇਪੋਲ (IOD) ਅਤੇ ਮੈਡਨ-ਜੂਲੀਅਨ ਔਸਿਲੇਸ਼ਨ (MJO) ਮਾਨਸੂਨ ਨੂੰ ਬਚਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਬੱਦਲਾਂ ਅਤੇ ਹਵਾਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਗਲੋਬਲ ਸਿਸਟਮ ਹੈ ਜੋ ਭੂ-ਮੱਧ ਰੇਖਾ ‘ਤੇ ਘੁੰਮਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਪਰੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਮਾਨਸੂਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਭਾਰੀ ਬਾਰਸ਼ ਦੇ ਦੌਰ (ਸਪੈਲ) ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਲ-ਨੀਨੋ?
ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦੇ ਭੂ-ਮੱਧ ਰੇਖਾਵੀਂ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਹਵਾਵਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕੀ ਤੱਟ ਦਾ ਪਾਣੀ ਅਸਾਧਾਰਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗਰਮ ਹੋਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਇਸ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ‘ਅਲ-ਨੀਨੋ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਗਲੋਬਲ ਹਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਪੈਟਰਨ ਨੂੰ ਬਦਲ ਕੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਸਮੇਤ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਕਾ, ਹੜ੍ਹ ਅਤੇ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੀਟਵੇਵ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵੱਲੋਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੱਧਰੀ ਪਲਾਨ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼
ਇਸ ਚੁਣੌਤੀਪੂਰਨ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਕੇਂਦਰੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਸਬੰਧਤ ਏਜੰਸੀਆਂ ਨੂੰ ਹਦਾਇਤ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਘੱਟ ਮਾਨਸੂਨ ਅਤੇ ਅਲ-ਨੀਨੋ ਦੀ ਆਸ਼ੰਕਾ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਪਲਾਨ ਲਾਗੂ ਕਰਨ।
ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮੰਤਰੀ ਸ਼ਿਵਰਾਜ ਸਿੰਘ ਚੌਹਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸਾਨਾਂ ਤੱਕ ਮੌਸਮ ਅਤੇ ਫ਼ਸਲਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਜਲਦੀ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਡਿਜੀਟਲ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਅਤੇ ਕਾਲ ਸੈਂਟਰ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਜੋ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਘਟਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ।
