ਮੰਤਰੀ ਸਾਬ੍ਹ! ਇਹ ‘ਸਿੱਖਿਆ ਕ੍ਰਾਂਤੀ’ ਹੈ ਜਾਂ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕ ਗੁਲਾਮੀ?

 

ਮੰਤਰੀ ਸਾਬ੍ਹ! ਇਹ ‘ਸਿੱਖਿਆ ਕ੍ਰਾਂਤੀ’ ਹੈ ਜਾਂ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕ ਗੁਲਾਮੀ?

ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਦਾ ਦਰਦ: ਵਾਅਦਿਆਂ ਦੀ ਪੰਡ, ਗੈਰ-ਵਿੱਦਿਅਕ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਬੋਝ ਅਤੇ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਨਾਲਾਇਕੀ

ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਵੋਟਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਦਲਾਅ ਦਾ ਨਾਹਰਾ ਮਾਰ ਕੇ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਆਪਣੇ ਕੀਤੇ ਵਾਅਦਿਆਂ ਤੋਂ ਮੁੱਕਰ ਗਏ ਹੋ। ਗੱਲਾਂ ਦੇ ਕੜਾਹ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਜਰੂਰ ਲਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੂੰ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਗੈਰ-ਵਿੱਦਿਅਕ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਕੁਰਸੀ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਵਾਅਦੇ ਭੁੱਲ ਚੁੱਕੇ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਵੋਟਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਸੀ ਕਿ ਸਾਡੀ ਸਰਕਾਰ ਆਉਣ ਤੇ ਕਿਸੇ ਧੀ ਦੀ ਚੁੰਨੀ ਨਹੀਂ ਲਹੇਗੀ, ਕਿਸੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪੱਗ ਨਹੀਂ ਲਵੇਗੀ, ਪਰ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਡੰਡੇ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਕੁਝ ਚਲਾ ਰਹੇ ਹੋ।

ਕੰਪਿਊਟਰ ਅਧਿਆਪਕ, ਮੈਰੀਟੋਰੀਅਸ ਸਕੂਲਾਂ ਦੇ ਟੀਚਰ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਆਪਕ, NSQF ਅਧਿਆਪਕ, ਆਦਰਸ਼ ਸਕੂਲਾਂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ, ਸਮੱਗਰਾ ਦਾ ਨਾਨ ਟੀਚਿੰਗ, ਕਾਲਜਾਂ ਦੇ ਗੈਸਟ ਫੈਕਲਟੀ ਲੈਕਚਰਾਰਾਂ ਆਦਿ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੱਚੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੂੰ ਪੱਕੇ ਕਰਨ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਭੁੱਲ ਚੁੱਕੇ ਹੋ। ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਬੁਢਾਪੇ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਪੁਰਾਣੀ ਪੈਨਸ਼ਨ ਬਹਾਲੀ ਦਾ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਲਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹੋ। ਅਧਿਆਪਕ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲਾਂ, ਹੈੱਡਮਾਸਟਰਾਂ, ਬਲਾਕ ਸਿੱਖਿਆ ਅਫ਼ਸਰਾਂ, ਲੈਕਚਰਾਰਾਂ ਤੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀਆਂ ਅਸਾਮੀਆਂ ਭਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੇ ਹੋ।

ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੂੰ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗੈਰ-ਵਿੱਦਿਅਕ ਕੰਮਾਂ – ਵੋਟਾਂ ਬਣਾਉਣਾ ਤੇ ਪਵਾਉਣਾ, ਵੋਟਾਂ ਤੋਂ ਕੁੱਝ ਕੁ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇਲੈਕਸ਼ਨ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਕੈਮਰੇ ਵਾਲੀ ਗੱਡੀ ਵਿੱਚ ਬਹਿ ਕੇ ਪਿੰਡ-ਪਿੰਡ ਜਾਣ ਦੀ ਡਿਊਟੀ, ਮਿੱਡ-ਡੇ-ਮੀਲ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਤੇ ਖਾਣਾ ਤਿਆਰ ਕਰਵਾਉਣਾ, ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਮੈਡੀਕਲ ਚੈੱਕਅਪ ਕਰਵਾਉਣਾ, ਸ਼ਾਲਾ ਸਿੱਧੀ ਤੇ ਯੂ-ਡਾਇਸ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨਾ, ਵਜ਼ੀਫ਼ੇ ਅਪਲਾਈ ਕਰਵਾਉਣਾ, ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਕਾਰਡ ਤੇ ਖਾਤੇ ਖੁਲਵਾਉਣਾ, ਆਧਾਰ ਕਾਰਡ ਨਾਲ ਖ਼ਾਤੇ ਲਿੰਕ ਕਰਵਾਉਣਾ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੇ ਮੇਲੇ ਲਾਉਣਾ, ਬਿਜ਼ਨਸ ਬਲਾਸਟਰ ਸਕੀਮ ਚਲਾਉਣਾ, ਝੋਨੇ ਦੇ ਨਾੜ ਨੂੰ ਸਾੜਨ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਵਰਗੀ ਸ਼ਾਹੀ ਡਿਊਟੀ ਦੇਣਾ।

ਈ-ਪੰਜਾਬ/PSEB ਦੀਆਂ ਸਾਈਟਾਂ ਤੇ ਡਾਟਾ ਐਂਟਰੀ ਤੇ ਅਪਡੇਟ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣਾ, PFMS ਤੇ ਵੈਂਡਰ ਬਣਾਉਣ ਤੇ 200 ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵੀ ਹਲਕੀਆਂ ਗ੍ਰਾਂਟਾਂ ਦੇ PPA ਕੱਟ ਕੇ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾਉਣਾ, ਉਦਘਾਟਨੀ ਪੱਥਰ ਲਗਵਾਉਣਾ, ਨੇਤਾ ਜੀ ਦਾ ਭਾਸ਼ਣ ਸੁਣਨ ਲਈ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨਾ, SMC ਮੀਟਿੰਗ ਲਈ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਸੁਨੇਹੇ ਲਾਉਣਾ, PPC ਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਰਜਿਸਟਰ ਕਰਨਾ, NILP ਦੇ ਲਈ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਛੱਡ ਕੇ ਵੱਡੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਉਣਾ, ਆਨਲਾਈਨ ਗੂਗਲ ਫਾਰਮ ਭਰਨੇ, ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਅਤੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਿਕ ਵਿਦਿਅਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੀ ਖੇਡ ਮਿਸ਼ਨ ਸਮਰੱਥ ਅਤੇ ਸੀ.ਈ.ਪੀ.ਵਰਗੇ ਗੈਰ ਮਿਆਰੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਚਲਾਉਣਾ, ਅਪਾਰ ਆਈਡੀਆਂ ਬਣਾਉਣਾ, ਜਨਗਣਨਾ ਵਿੱਚ ਡਿਊਟੀ, ਸਰਪੰਚਾਂ ਦੇ ਆਈ ਕਾਰਡ ਬਣਾਉਣਾ, ਬੀਮਾ-ਹੈਲਥ ਕਾਰਡ ਬਣਾਉਣੇ, SIR ਦਾ ਪੂਰਾ ਕਰਨ, ਬੈਲਟ ਪੇਪਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਗੈਰ ਵਿਦਿਅਕ ਡਿਊਟੀ ਨਿਭਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਵਾ ਕੇ ਥੋਡਾ ਦਿਲ ਹਾਲੇ ਵੀ ਰੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਗੈਰ-ਵਿਦਿਅਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੂੰ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪੜਾਉਣ ਦੇ ਅਸਲ ਕੰਮ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਦਾ ਦਿਲ ਰੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਕਿਸੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਤੁਸੀਂ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ, ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਹੀ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਅੱਗੇ ਜਵਾਬਦੇਹ ਹੈ। ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਬੜੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਗੈਰ-ਵਿਦਿਅਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਕਰਕੇ ਬੱਚੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਨੂੰ ਛੱਡ ਰਹੇ ਹਨ।

ਤੁਸੀਂ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਸਿੱਖਿਆ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਲੈ ਕੇ ਆਉਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੇ ਹੋ। 298 ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਤਿੰਨ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਕੇ ਸਿੱਖਿਆ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੀ ਫੋਕੀ ਸ਼ੋਹਰਤ ਖੱਟ ਰਹੇ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਹੀ ਸਿੱਖਿਆ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰੈਕਟੀਕਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਿਖਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਕਾਗਜੀ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੀ ਖੇਡ ਉਜਾਗਰ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਮਜਬੂਤੀ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਜਰੂਰੀ ਗੱਲ ਅਧਿਆਪਕ ਭਰਤੀ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਅਸਫਲ ਰਹੇ ਹੋ, ਸਗੋਂ ਪਿਛਲੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ‘ਚ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਾ ਰਹੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਤੇ ਜਬਰੀ ਭਾਂਤ-ਭਾਂਤ ਦੇ ਟੈਸਟ ਥੋਪ ਰਹੇ ਹੋ।

ਇਹੋ ਜਿਹੀਆਂ ਘਨਾਉਣੀਆਂ ਹਰਕਤਾਂ ਕਰਕੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਘਟਣਾ। ਤੁਹਾਡੇ ਪਿੱਛੇ ਉਹੀ ਲੱਗਣਗੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ। ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਕੈਮਰੇ ਅੱਗੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬੇਇੱਜਤ ਕਰਨਾ ਕੀ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਸਹੀ ਹੈ? ਜੇ ਇੱਕ ਰਾਜਨੀਤੀਵਾਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਤਾਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਬਦਨਾਮ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਵਾਹ-ਵਾਹ ਖੱਟਣ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਰਾਜਨੀਤੀ ਨੂੰ ਚਮੇਲੀ ਦੇ ਫੁੱਲ ਨਹੀਂ ਲੱਗੇ ਹੁੰਦੇ।

ਘਰ ਦੇ ਵਿੱਚ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਲਈ ਇੱਕ ਬੱਚਾ ਸੰਭਾਲਣਾ ਔਖਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ 298 ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਤਿੰਨ ਅਧਿਆਪਕ ਸੰਭਾਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਕਟਹਿਰੇ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਨੂੰ ਖੜਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਨਹੀਂ। ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਨਲਾਇਕ ਕਰਨ ਪਿੱਛੇ ਸਰਕਾਰਾਂ ਹੀ ਜਿੰਮੇਵਾਰ ਹਨ। ਜਦ ਅੱਠਵੀਂ ਕਲਾਸ ਤੱਕ, ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਬੱਚੇ ਦਾ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਬੇਸ ਬਣਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਫੇਲ੍ਹ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ, ਫੇਲ੍ਹ ਹੋਇਆ ਨੂੰ ਵੀ ਪਾਸ ਹੀ ਕਰਨਾ ਹੈ ਤਾਂ ਬੱਚੇ ਤੁਹਾਡੇ ਵਾਂਗ ਨਾਲਾਇਕ ਹੀ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਅਧਿਆਪਕ ਕੋਲੋਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਘੂਰਨ ਤੱਕ ਦੀ ਦਵਾਈ ਤੁਸੀਂ ਖੋਹ ਰੱਖੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਕਿ ਉਸਦੇ ਬੱਚੇ ਨਾ ਪੜ੍ਹਨ। ਇਹ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਕਿ ਬੱਚੇ ਨਾ ਪੜ੍ਹਨ।

ਜੇਕਰ ਇਹ ਪੜ੍ਹ ਗਏ ਤਾਂ ਸਾਥੋਂ ਨੌਕਰੀਆਂ ਮੰਗਣਗੇ, ਜੋ ਅਸੀਂ ਦੇਣੀਆਂ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ। ਕਮੀਆਂ ਹਰ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਕੋਈ ਵੀ ਬੰਦਾ ਪਰਫੈਕਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਬਾਕੀ ਅਧਿਆਪਕ ਸਾਥੀ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਗੱਲ ਲਈ ਤਿਆਰ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਸੱਚੇ ਹੋ ਤਾਂ ਕਮੀਆਂ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੇ ਗਿਣਾਇਆ ਕਰੋ। ਝੂਠ ਦੇ ਪੈਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਉਜਾਗਰ ਹੋ ਹੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮੁੱਕਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਤਨਦੇਹੀ ਨਾਲ ਪੜਾਉਂਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਧੁੱਪ ਸੇਕਣਾ ਕੋਈ ਮਾੜੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਮੰਤਰੀ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਵੀ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ ਬੱਚਿਆਂ ਸਾਹਮਣੇ ਬੇਇੱਜਤੀ ਕਰਨ ਦੀ ਥਾਂ ਸ਼ਾਬਾਸ਼ੀ ਦੇਣੀ ਬਣਦੀ ਸੀ ਕਿ ਤੁਸੀਂ 298 ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਜਣੇ ਸੰਭਾਲ ਰਹੇ ਹੋ। ਬਲਾਕ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਫ਼ਸਰ ਨੂੰ suspend ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕਰਨਾ ਬਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਔਕੜਾ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਬਲਾਕ ਦੇ ਸਕੂਲਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਅਸਲ ਸਿੱਖਿਆ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਕਾਰਜ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

ਅਧਿਆਪਕ ਭਰਤੀ ਕਰਨ ਦੇ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲਾਇਕ ਸਾਬਤ ਹੋਈ ਹੈ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਹੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਲਿਆਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਉਹ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੇ ਲੈ ਕੇ ਆਉਣੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਾਰੀਆਂ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਹੋਣਗੀਆਂ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਬਾਕੀ ਸਾਰੀਆਂ ਗੈਰ-ਵਿਦਿਅਕ ਡਿਊਟੀਆਂ ਤੋਂ ਫਰੀ ਕਰਕੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਕਲਾਸ ਤੱਕ ਪੜਾਉਣ ਲਈ ਜਾਣ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ

ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਸਿੰਘ
8054060890