ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਿਜਲੀ ਪਲਾਂਟਾਂ ਲਈ ਕੋਲੇ ਦੀ ਕਮੀ ਨਹੀਂ, ਕੇਂਦਰ ਨੇ ਮਾਨ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਅਧੂਰਾ ਸੱਚ
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, 6 ਸਤੰਬਰ 2026: ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਾਪ ਬਿਜਲੀ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਘਟਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਕੋਲੇ ਦੀ ਨਾਕਾਫ਼ੀ ਸਪਲਾਈ ਨੂੰ ਦੱਸਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੀਡੀਆ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਨੂੰ ਕੋਲਾ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਹੀ ਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਗੱਲ ਆਖੀ ਹੈ। ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਿਜਲੀ ਪਲਾਂਟਾਂ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਕੋਲਾ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਕੋਲ ਇੰਡੀਆ ਲਿਮਟਿਡ (ਸੀਆਈਐਲ) ਪੰਜਾਬ ਸਮੇਤ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਪਲਾਂਟਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਵਿਘਨ ਕੋਲਾ ਸਪਲਾਈ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਚਨਬੱਧ ਹੈ।
ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਮੁਤਾਬਕ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕੈਪਟਿਵ ਕੋਲਾ ਖਾਣਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪਾਦਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਸੂਬੇ ਦੇ ਸੁਤੰਤਰ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਕਾਂ (ਆਈਪੀਪੀਜ਼) ਤੱਕ ਕੋਲੇ ਦੀ ਢੁਆਈ ਨੂੰ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਸੁਖਾਲਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਸਟੇਟ ਪਾਵਰ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਲਿਮਟਿਡ (ਪੀਐਸਪੀਸੀਐਲ) ਦੀ ਪਚਵਾਰਾ ਸੈਂਟਰਲ ਕੋਲ ਮਾਈਨ ਤੋਂ ਆਈਪੀਪੀਜ਼ ਨੂੰ ਕੋਲਾ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਝਾਰਖੰਡ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਲਾਜ਼ਮੀ ਵਿੱਤੀ ਭੁਗਤਾਨ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਮੰਤਰਾਲੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪਚਵਾਰਾ ਸੈਂਟਰਲ ਕੋਲ ਮਾਈਨ ਤੋਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਅੰਤਿਮ ਵਰਤੋਂ ਵਾਲੇ ਪਲਾਂਟਾਂ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਲਾਨਾ ਕੋਲਾ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ 50 ਫੀਸਦੀ ਤੱਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਈਪੀਪੀਜ਼ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਪੀਐਸਪੀਸੀਐਲ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਹੇਠ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਭਾ ਪਾਵਰ ਲਿਮਟਿਡ (ਰਾਜਪੁਰਾ) ਅਤੇ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਪਾਵਰ ਲਿਮਟਿਡ (ਮਾਨਸਾ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਪੀਐਸਪੀਸੀਐਲ ਦੇ ਪਲਾਂਟਾਂ ਕੋਲ ਲੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੋਲਾ
ਕੋਲਾ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪੀਐਸਪੀਸੀਐਲ ਤਿੰਨ ਤਾਪ ਬਿਜਲੀ ਘਰਾਂ, ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਥਰਮਲ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ (ਲਹਿਰਾ ਮੁਹੱਬਤ), ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਸਾਹਿਬ ਥਰਮਲ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ ਅਤੇ ਰੋਪੜ ਥਰਮਲ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਪਲਾਂਟਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਸਮਰੱਥਾ 2,300 ਮੈਗਾਵਾਟ ਹੈ।
ਮੰਤਰਾਲੇ ਅਨੁਸਾਰ 4 ਸਤੰਬਰ 2026 ਤੱਕ ਪੀਐਸਪੀਸੀਐਲ ਦੇ ਪਲਾਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਲੇ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਮਿਆਰੀ ਲੋੜ ਦਾ ਲਗਭਗ 117 ਫੀਸਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਦੇਖਦਿਆਂ ਕੇਂਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਲਾਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਲੇ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਲੋੜ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਅਗਸਤ 2026 ਦੌਰਾਨ ਪੀਐਸਪੀਸੀਐਲ ਦੇ ਪਲਾਂਟਾਂ ਦਾ ਔਸਤ ਪਲਾਂਟ ਲੋਡ ਫੈਕਟਰ (ਪੀਐਲਐਫ) ਸਿਰਫ਼ ਲਗਭਗ 42 ਫੀਸਦੀ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਲਈ ਮੰਤਰਾਲੇ ਮੁਤਾਬਕ ਅਗਸਤ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਕੋਲੇ ਦੀ ਕਮੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਪੰਜਾਬ ਸਥਿਤ ਨਾਭਾ ਪਾਵਰ ਲਿਮਟਿਡ ਨੇ ਇਸੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਲਗਭਗ 93 ਫੀਸਦੀ ਪੀਐਲਐਫ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਨਾਭਾ ਪਾਵਰ ਨੂੰ ਕੋਲ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਲੋੜੀਂਦੀ ਕੋਲਾ ਸਪਲਾਈ ਮਿਲਦੀ ਰਹੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਕੋਲੇ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਰੁਕਾਵਟ ਨਹੀਂ ਰਹੀ।
ਕੋਲੇ ਦੀ ਬੁਕਿੰਗ ਤੇ ਢੁਆਈ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਦੀ ਲੋੜ
ਕੋਲਾ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਸਥਿਤ ਆਈਪੀਪੀਜ਼ ਨੂੰ ਕੋਲ ਇੰਡੀਆ ਦੀਆਂ ਸਹਾਇਕ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕੋਲੇ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ ਇਸ ਦੀ ਬੁਕਿੰਗ ਅਤੇ ਢੁਆਈ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਉਮੀਦ ਮੁਤਾਬਕ ਨਹੀਂ ਰਹੀ।
ਸੈਂਟਰਲ ਕੋਲਫੀਲਡਜ਼ ਲਿਮਟਿਡ (ਸੀਸੀਐਲ) ਨੇ 30 ਮਾਰਚ 2026 ਨੂੰ ਆਰਸੀਐੱਸ ਮੋਡ ਤਹਿਤ ਨਾਭਾ ਪਾਵਰ ਲਿਮਟਿਡ ਅਤੇ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਪਾਵਰ ਲਿਮਟਿਡ ਨੂੰ 5 ਲੱਖ ਟਨ ਕੋਲੇ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 4.1 ਲੱਖ ਟਨ ਦੀ ਬੁਕਿੰਗ ਹੋਈ, ਜਦਕਿ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕਰੀਬ 3.1 ਲੱਖ ਟਨ ਕੋਲੇ ਦੀ ਢੁਆਈ ਹੋਈ ਹੈ।
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਰਤ ਕੋਕਿੰਗ ਕੋਲ ਲਿਮਟਿਡ (ਬੀਸੀਸੀਐਲ) ਵੱਲੋਂ ਨਾਭਾ ਪਾਵਰ ਲਿਮਟਿਡ ਨੂੰ 3.5 ਲੱਖ ਟਨ ਕੋਲੇ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਸਿਰਫ਼ 1.3 ਲੱਖ ਟਨ ਦੀ ਬੁਕਿੰਗ ਹੋਈ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 0.98 ਲੱਖ ਟਨ ਕੋਲਾ ਹੀ ਚੁੱਕਿਆ ਗਿਆ।
ਕੋਲਾ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਆਈਪੀਪੀਜ਼ ਵੱਲੋਂ ਕੋਲੇ ਦੀ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਬੁਕਿੰਗ ਅਤੇ ਢੁਆਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਪੀਐਸਪੀਸੀਐਲ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਤਾਪ ਬਿਜਲੀ ਪਲਾਂਟਾਂ ਦੀ ਉਪਲਬਧ ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ ਬਿਹਤਰ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
ਕੇਂਦਰ ਨੇ ਦੁਹਰਾਇਆ ਕਿ ਪੀਐਸਪੀਸੀਐਲ ਦੀਆਂ ਕੈਪਟਿਵ ਖਾਣਾਂ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਆਈਪੀਪੀਜ਼ ਤੱਕ ਕੋਲੇ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਨੂੰ ਸੁਚਾਰੂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ ਗਏ ਹਨ। ਕੋਲ ਇੰਡੀਆ ਲਿਮਟਿਡ ਨੇ ਵੀ ਪੰਜਾਬ ਸਮੇਤ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਨਿਰਵਿਘਨ ਕੋਲਾ ਸਪਲਾਈ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਦੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਪ੍ਰਗਟਾਈ ਹੈ। ਮੰਤਰਾਲੇ ਮੁਤਾਬਕ ਪੀਐਸਪੀਸੀਐਲ ਦੇ ਪਲਾਂਟਾਂ ਦੀ ਬਿਹਤਰ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਕੋਲੇ ਦੀ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਢੁਆਈ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਬਿਜਲੀ ਲੋੜਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲੇਗੀ।
