CBSE Exam Rules: ਹੁਣ 10ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਚੋਂ ਫ਼ੇਲ੍ਹ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ? ਬੋਰਡ ਨੇ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਨਿਯਮ ‘ਚ ਕੀਤਾ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ! ਸਾਲ 2026-27 ਦੇ 9ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਹੋਣਗੇ ਨਵੇਂ ਨਿਯਮ, ਸਕੂਲ ਮੁਖੀਆਂ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਹੋਏ ਨਿਰਦੇਸ਼
CBSE ਦਾ ਵੱਡਾ ਫ਼ੈਸਲਾ: 10ਵੀਂ ਬੋਰਡ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਲਈ ਨਵੇਂ ਨਿਯਮ ਜਾਰੀ, ਹੁਨਰ (ਸਕਿੱਲ) ਵਿਸ਼ੇ ਬਣੇਗੇ ਜੀਵਨ-ਰੱਖਿਅਕ- ਗਣਿਤ ਜਾਂ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚੋਂ ਫ਼ੇਲ੍ਹ ਹੋਣ ਦਾ ਡਰ ਹੋਵੇਗਾ ਖ਼ਤਮ, ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਵੱਡੀ ਰਾਹਤ
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 29 ਅਕਤੂਬਰ 2026- ਸੈਂਟਰਲ ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਸੈਕੰਡਰੀ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ (CBSE) ਵੱਲੋਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਿਆਂ ਇੱਕ ਬੇਹੱਦ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਤੇ ਰਾਹਤ ਭਰਿਆ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਬੋਰਡ ਨੇ ਸਾਲ 2028 ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਦਸਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੀ ਬੋਰਡ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਨਵੇਂ ਨਿਯਮਾਂ ਤਹਿਤ ਹੁਣ ਸਕਿੱਲ (ਹੁਨਰ) ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਸਹੂਲਤ ਮਿਲੇਗੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਕਾਦਮਿਕ ਤਣਾਅ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਘੱਟ ਹੋਵੇਗਾ।
ਬੋਰਡ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਕੁੱਲ ਪੰਜ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇ ਪਾਸ ਕਰਨਾ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਰਹੇਗਾ। ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਸੰਦ ਅਤੇ ਯੋਗਤਾ ਮੁਤਾਬਕ ਇੱਕ ਵਾਧੂ ਹੁਨਰ ਵਿਸ਼ਾ ਚੁਣਨ ਦਾ ਸੁਨਹਿਰੀ ਮੌਕਾ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਨਵੀਂ ਵਿਵਸਥਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਫ਼ਾਇਦਾ ਇਹ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗਣਿਤ, ਵਿਗਿਆਨ ਜਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚੋਂ ਅੰਕ ਘੱਟ ਆਉਣ ਜਾਂ ਹੋਰਨਾਂ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਫ਼ੇਲ੍ਹ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਵਾਧੂ ਹੁਨਰ ਵਿਸ਼ਾ ਉਸ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਸਮੁੱਚੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਪਾਸ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਮਦਦਗਾਰ ਸਾਬਤ ਹੋਵੇਗਾ।
ਬੋਰਡ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਸਪਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਸਿਲੇਬਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਨਵੇਂ ਵਿਸ਼ੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅੰਤਰ-ਅਨੁਸ਼ਾਸਨੀ ਖੇਤਰ (ਇੰਟਰ-ਡਿਸਿਪਲਿਨਰੀ ਏਰੀਆ) ਅਤੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਤੇ ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ (ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ ਐਂਡ ਏ.ਆਈ.) ਦੇ ਮਾਡਿਊਲ ਫ਼ਿਲਹਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਨਵੇਂ ਨਿਯਮ ਸਿਰਫ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਉੱਤੇ ਹੀ ਲਾਗੂ ਹੋਣਗੇ ਜੋ ਮੌਜੂਦਾ ਵਿਦਿਅਕ ਸੈਸ਼ਨ 2026-27 ਦੌਰਾਨ ਨੌਵੀਂ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲਾ ਲੈਣਗੇ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਜਾ ਕੇ ਸਾਲ 2028 ਵਿੱਚ ਦਸਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੀ ਬੋਰਡ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਬੈਠਣਗੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਦਸਵੀਂ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹ ਰਹੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਉੱਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਿਯਮਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ ਪਵੇਗਾ।
Read the official CBSE circular here
ਸੀ.ਬੀ.ਐੱਸ.ਈ. ਦੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ (ਅਕਾਦਮਿਕ) ਪ੍ਰਗਿਆ ਐੱਮ. ਸਿੰਘ ਵੱਲੋਂ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸਕੂਲਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੱਤਰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸਾਲ 2028 ਦੇ ਬੈਚ ਵਾਲੇ ਦਸਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਸਫ਼ਲਤਾਪੂਰਵਕ ਨੇਪਰੇ ਚਾੜ੍ਹਨ ਲਈ ਦੋ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਰਾਹ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਏ ਜਾਣਗੇ।
ਪਹਿਲੇ ਬਦਲ ਤਹਿਤ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ‘ਕੌਸ਼ਲ ਵਿਕਾਸ’ ਵਿਸ਼ੇ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮੁਲਾਂਕਣ ਸਿਰਫ਼ ਸਕੂਲ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਹੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਦੂਜੇ ਬਦਲ ਤਹਿਤ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਬੋਰਡ ਵੱਲੋਂ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੇ ਗਏ 22 ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੁਨਰ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਬੋਰਡ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਲਈ ਜਾਵੇਗੀ।
ਬੋਰਡ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਗਣਿਤ, ਵਿਗਿਆਨ ਜਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਅਸਫ਼ਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬਦਲਵੇਂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨੰਬਰਾਂ ਦਾ ਲਾਭ ਸਿਰਫ਼ ਉਦੋਂ ਹੀ ਮਿਲੇਗਾ ਜੇਕਰ ਉਸ ਨੇ ਬੋਰਡ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਾਲਾ ਹੁਨਰ ਵਿਸ਼ਾ ਚੁਣਿਆ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਪਾਸ ਹੋਵੇਗਾ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਕੂਲ ਪੱਧਰੀ ਮੁਲਾਂਕਣ ਵਾਲਾ ‘ਕੌਸ਼ਲ ਵਿਕਾਸ’ ਦਾ ਰਾਹ ਚੁਣਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬੋਰਡ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਾਲੀ ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਹੂਲਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਲਈ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਕੂਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਕੇ ਹੀ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਸਹੀ ਚੋਣ ਕਰਨ।
CBSE Exam Rules 2028, CBSE Class 10 Skill Subjects, CBSE Academic Updates, CBSE New Guidelines, Skill Education in Schools, Central Board of Secondary Education, CBSE Director Academics Pragya M Singh, Class 10 Board Exam Relief, Vocational Education CBSE, Punjab News Updates
