ਪੰਜਾਬ ‘ਚ ਜਨਗਣਨਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪੜਾਅ ਦਾ ਆਗਾਜ਼! ਮੋਬਾਈਲ ਐਪ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕ ਖੁਦ ਦਰਜ ਕਰ ਸਕਣਗੇ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ 30 ਅਪ੍ਰੈਲ 2026: ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਜਨਗਣਨਾ (Census) ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅੱਜ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਪੜਾਅ ਦੇ ਤਹਿਤ 14 ਮਈ ਤੱਕ ‘ਸਵੈ-ਗਣਨਾ’ (Self-Enumeration) ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਾਗਰਿਕ ਮੋਬਾਈਲ ਐਪ ਜਾਂ ਵੈੱਬ ਪੋਰਟਲ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਖੁਦ ਦਰਜ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਪਹਿਲਾ ਪੜਾਅ (ਅੱਜ ਤੋਂ 14 ਮਈ) ਲੋਕ ਡਿਜੀਟਲ ਮਾਧਿਅਮ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣਾ ਵੇਰਵਾ ਭਰਨਗੇ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਫੀਲਡ ਕਰਮਚਾਰੀ ਕਰਨਗੇ।
ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਘਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ (Houselisting) ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਦੂਜਾ ਪੜਾਅ (15 ਮਈ ਤੋਂ 30 ਜੂਨ) ਗਣਨਾਕਾਰ (Enumerators) ਘਰ-ਘਰ ਜਾ ਕੇ ਬਾਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨਗੇ।
ਪੁੱਛੇ ਜਾਣਗੇ 33 ਅਹਿਮ ਸਵਾਲ
ਇਸ ਵਾਰ ਜਨਗਣਨਾ ਦੌਰਾਨ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਕੁੱਲ 33 ਸਵਾਲ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣਗੇ। ਇਹ ਸਵਾਲ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਘਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਸਹੂਲਤਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ, ਘਰ ਦੀ ਬਣਤਰ (ਕੰਧਾਂ, ਫਰਸ਼ ਅਤੇ ਛੱਤ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਗਈ ਸਮੱਗਰੀ), ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ, ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਰਸੋਈ ਗੈਸ (LPG/PNG) ਕਨੈਕਸ਼ਨ, ਵਾਹਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ, ਲੈਪਟਾਪ/ਕੰਪਿਊਟਰ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ, ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦਾ ਨਾਮ ਅਤੇ ਵਿਆਹੇ ਜੋੜਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ।
ਸਥਾਨਕ ਨਿਕਾਏ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਅਤੇ ਵਾਰਡ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮੁਕੰਮਲ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਸੁਚਾਰੂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਜਲੰਧਰ ਅਤੇ ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ‘ਪ੍ਰੀ-ਟੈਸਟ’ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਵੀ ਜਨਗਣਨਾ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸਖ਼ਤ ਹਦਾਇਤਾਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਸਕੂਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕੰਪਿਊਟਰ ਲੈਬਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਇਸ ਕੰਮ ਲਈ ਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਜੋ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਜਨਗਣਨਾ ਐਕਟ 1948 ਦੇ ਤਹਿਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਉੱਚ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ, ਨਿਗਮ ਇੰਜੀਨੀਅਰਾਂ ਅਤੇ ਨਗਰ ਯੋਜਨਾਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਡਿਊਟੀਆਂ ਲਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
