Earthquake! ਰਿਕਟਰ ਪੈਮਾਨੇ ‘ਤੇ 4.2 ਤੀਬਰਤਾ ਦਰਜ! ਜਾਨ-ਮਾਲ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਤੋਂ ਰਿਹਾ ਬਚਾਅ- ਪੰਜ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਵੀ ਪੂਰਬੀ-ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਸੀ 5.7 ਤੀਬਰਤਾ ਦਾ ਤੇਜ਼ ਭੂਚਾਲ
ਗੁਹਾਟੀ/ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ:
Earthquake! ਅਸਾਮ ਦੇ ਕਈ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭੂਚਾਲ ਦੇ ਝਟਕੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਰਾਤ ਕਰੀਬ 9:10 ਵਜੇ ਆਏ ਇਸ ਭੂਚਾਲ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਰਿਕਟਰ ਪੈਮਾਨੇ ‘ਤੇ 4.2 ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਭੂਚਾਲ ਦੇ ਝਟਕੇ ਇੰਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸਨ ਕਿ ਸਹਿਮ ਦੇ ਮਾਰੇ ਕਈ ਲੋਕ ਇਹਤਿਆਤ ਵਜੋਂ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਅਤੇ ਇਮਾਰਤਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ। ਰਾਹਤ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਰਹੀ ਕਿ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਾਨ-ਮਾਲ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਕੋਈ ਖ਼ਬਰ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਆਈ ਹੈ।
ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬੀਤੇ ਐਤਵਾਰ ਦੇਰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਵੀ ਅਸਾਮ ਸਮੇਤ ਪੂਰਬੀ-ਉੱਤਰ (North-East) ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭੂਚਾਲ ਦੇ ਤੇਜ਼ ਝਟਕੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਭੂਟਾਨ ਦੇ ਨੇੜੇ 5.7 ਤੀਬਰਤਾ ਦਾ ਭੂਚਾਲ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਅਸਾਮ ਦੇ ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 252 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸੀ। ਉਸ ਭੂਚਾਲ ਕਾਰਨ ਅਸਾਮ, ਮੇਘਾਲਿਆ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤੇਜ਼ ਕੰਪਨ ਹੋਈ ਸੀ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕਿਉਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਭੂਚਾਲ?
ਭੂਗੋਲਿਕ ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੂਰਬੀ-ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਭੂਚਾਲ-ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ (Earthquake-Prone Zone) ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੀ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸੰਰਚਨਾ ਅਤੇ ਸਰਗਰਮ ਟੈਕਟੋਨਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ (Tectonic Activities) ਹਨ। ਵਿਗਿਆਨੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇੰਡੀਅਨ ਪਲੇਟ (Indian Plate) ਲਗਾਤਾਰ ਉੱਤਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਯੂਰੇਸ਼ੀਅਨ ਪਲੇਟ (Eurasian Plate) ਨਾਲ ਟਕਰਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਕਰੋੜਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹੀ ਹਿਮਾਲਿਆ ਪਰਬਤ ਲੜੀ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪਲੇਟਾਂ ਦੀ ਇਹ ਗਤੀ ਅੱਜ ਵੀ ਜਾਰੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਧਰਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਤਣਾਅ ਅਚਾਨਕ ਮੁਕਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਊਰਜਾ ਭੂਚਾਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਕੰਬ ਉੱਠਦੀ ਹੈ।
ਸਰਗਰਮ ਫਾਲਟ ਲਾਈਨਾਂ (Active Fault Lines) ਵਧਾਉਂਦੀਆਂ ਨੇ ਖ਼ਤਰਾ
ਅਸਾਮ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਕਈ ਸਰਗਰਮ ਫਾਲਟ ਲਾਈਨਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਫਾਲਟ ਲਾਈਨਾਂ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਉਹ ਤਰੇੜਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਚੱਟਾਨਾਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਉਲਟ ਖਿਸਕਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਬਾਅ ਵਧਣ ‘ਤੇ ਅਚਾਨਕ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਊਰਜਾ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ।
ਅਸਾਮ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਮਨੀਪੁਰ, ਮਿਜ਼ੋਰਮ, ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਮੇਘਾਲਿਆ, ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਅਤੇ ਟੀਪੁਰਾ ਵੀ ਇਸੇ ਹਾਈ-ਰਿਸਕ ਭੂਚਾਲ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਪੂਰੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਭੂਚਾਲ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
