Earthquake! ਭੂਚਾਲ ਦੇ ਝਟਕਿਆਂ ਨਾਲ ਹਿੱਲੀ ਧਰਤੀ! ਘੱਟ ਤੀਬਰਤਾ ਕਾਰਨ ਟਲਿਆ ਵੱਡਾ ਖ਼ਤਰਾ
Earthquake! ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭੂਚਾਲ ਵਿਗਿਆਨ ਕੇਂਦਰ ਮੁਤਾਬਕ ਜ਼ਮੀਨ ਤੋਂ ਮਹਿਜ਼ 10 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੇਠਾਂ ਸੀ ਭੂਚਾਲ ਦਾ ਕੇਂਦਰ
Earthquake! ਹੈਦਰਾਬਾਦ, 14 ਜੂਨ 2026- ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਦੇ ਭਦਰਾਦਰੀ ਕੋਠਾਗੁਡੇਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਕੰਬਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਅਤੇ ਐਤਵਾਰ ਦੀ ਦਰਮਿਆਨੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਭੂਚਾਲ ਦੇ ਝਟਕੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭੂਚਾਲ ਵਿਗਿਆਨ ਕੇਂਦਰ (NCS) ਅਨੁਸਾਰ, ਰਾਤ ਦੇ ਕਰੀਬ 2:26 ਵਜੇ ਆਏ ਇਸ ਭੂਚਾਲ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਰਿਕਟਰ ਪੈਮਾਨੇ ‘ਤੇ 3.8 ਮਾਪੀ ਗਈ ਹੈ।
ਰਾਹਤ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਰਹੀ ਕਿ ਇਸ ਘਟਨਾ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਾਨ-ਮਾਲ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਕੋਈ ਖ਼ਬਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਮਾਹਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ 3.8 ਤੀਬਰਤਾ ਦਾ ਭੂਚਾਲ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਦੇਰ ਰਾਤ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਸੌਂ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤਿਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਭੂਚਾਲ ਦਾ ਪਤਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਿਆ।
ਕੁਝ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਹਲਕੇ ਝਟਕੇ ਜ਼ਰੂਰ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੇ, ਪਰ ਇਹ ਇੰਨਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸੀ ਕਿ ਇਮਾਰਤਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਇਸ ਭੂਚਾਲ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਿਰਫ਼ 10 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ‘ਤੇ ਸੀ। ਜੇਕਰ ਇਸ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ 6 ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਭਾਰੀ ਤਬਾਹੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਸੀ।
ਸਮਝੋ ਕਿਹੜੀ ਤੀਬਰਤਾ ਦਾ ਭੂਚਾਲ ਮਚਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤਬਾਹੀ?
ਭੂਚਾਲ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਰਿਕਟਰ ਸਕੇਲ ਜਾਂ ਮਾਡਰਨ ਮੋਮੈਂਟ ਮੈਗਨੀਟਿਊਡ ਸਕੇਲ ‘ਤੇ ਮਾਪੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਪੈਮਾਨੇ ‘ਤੇ ਹਰ 1 ਪੁਆਇੰਟ ਵਧਣ ਨਾਲ ਕੰਪਨ (ਧਰਤੀ ਹਿੱਲਣ) ਦੀ ਤਾਕਤ 10 ਗੁਣਾ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਲਗਭਗ 31-32 ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
3.0 ਤੋਂ ਘੱਟ ਬਹੁਤ ਹਲਕਾ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। 3.0 ਤੋਂ 3.9: ਹਲਕਾ (ਜਿਵੇਂ ਹੁਣ ਆਇਆ), ਅਕਸਰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 4.0 ਤੋਂ 4.9: ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਦਰਮਿਆਨਾ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਇਮਾਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤਰੇੜਾਂ ਆ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। 5.0 ਤੋਂ 5.9: ਦਰਮਿਆਨਾ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਇਮਾਰਤਾਂ ਨੂੰ ਮਾਮੂਲੀ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਇਮਾਰਤਾਂ ਨੂੰ ਕਾਫੀ ਨੁਕਸਾਨ। 6.0 ਤੋਂ 6.9: ਮਜ਼ਬੂਤ, ਵੱਡੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ, ਸੈਂਕੜੇ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੱਕ ਅਸਰ। 7.0 ਤੋਂ 7.9: ਵੱਡਾ ਭੂਚਾਲ ਗੰਭੀਰ ਤਬਾਹੀ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮੌਤਾਂ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ। 8.0 ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ: ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਭੂਚਾਲ, ਪੂਰੀ ਤਬਾਹੀ, ਲੱਖਾਂ ਲੋਕ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਅਤੇ ਸੁਨਾਮੀ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ।
ਆਖ਼ਰ ਕਿਉਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਭੂਚਾਲ?
ਧਰਤੀ ਦੀ ਉਪਰਲੀ ਪਰਤ ਕਈ ‘ਟੈਕਟੋਨਿਕ ਪਲੇਟਾਂ’ (Tectonic Plates) ਵਿੱਚ ਵੰਡੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਹ ਪਲੇਟਾਂ ਹਰ ਸਾਲ ਕੁਝ ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਪਲੇਟਾਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਟਕਰਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਰਗੜ ਖਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਦਬਾਅ (ਤਣਾਅ) ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਇਹ ਤਣਾਅ ਹੱਦੋਂ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਲੇਟਾਂ ਅਚਾਨਕ ਖਿਸਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੀ ਊਰਜਾ ਤਰੰਗਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਭੂਚਾਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਾਂ। ਭਾਰਤ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ‘ਇੰਡੀਅਨ ਪਲੇਟ’ ‘ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜੋ ‘ਯੂਰੇਸ਼ੀਅਨ ਪਲੇਟ’ ਨਾਲ ਟਕਰਾ ਰਹੀ ਹੈ (ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਹਿਮਾਲਿਆ ਪਰਬਤ ਬਣ ਰਹੇ ਹਨ)। ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਵਰਗੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭੂਚਾਲ ਆਉਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਅਜਿਹੇ ਛੋਟੇ ਝਟਕੇ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
